ادبیات پایداری، پدیده‌ای تاریخی و تمدنی در ایران است

به گزارش خبرنگار مهر، آیین رونمایی از نخستین مجموعه کتب دانشگاهی گرایش ادبیات پایداری با حضور محمدرضا سنگری، رئیس اندیشکده ادبیات پایداری؛ حسینعلی قبادی، نویسنده و پژوهشگر ادبیات پایداری؛ محمد حسن شاهنگی، مؤلف کتاب «زندگینامه نوشته‌های انقلاب اسلامی و دفاع مقدس»؛ غلامرضا کافی، مولف کتاب «مقدمه‌ای بر شناخت ادبیات انقلاب اسلامی»؛ احمد امیری خراسانی، عضو اندیشکده ادبیات پایداری؛ حامد صافی، مؤلف کتاب «روش تحقیق و مرجع‌شناسی در ادبیات پایداری»؛ مهدی شریفیان، مؤلف کتاب «تحلیل سبک‌شناسی ادبیات پایداری در متون ادبیات فارسی»؛ احمد رضی، مؤلف کتاب «ادبیات پایداری و انواع ادبی» و محمدرضا ترکی، نویسنده، پژوهشگر و عضو فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی شنبه ۲۸ مهرماه در سالن مهر حوزه هنری برگزار شد. محمدرضا سنگری، نویسنده و پژوهشگر ادبیات پایداری و رئیس اندیشکده ادبیات پایداری درباره انگیزه نگارش و انتشار کتب دانشگاهی ادبیات پایداری گفت: از حدود سال ۱۳۹۸، به اشارت رهبر شهیدمان، ادبیات پایداری شکل گرفت. اولین گام ما این بود که بررسی کنیم چه نیازهای علمی داریم و این نیازهای علمی خود را چگونه تأمین کنیم. شاید حدود دو سال در این زمینه بحث و بررسی شد و ۳۵ عنوان مطرح شد و قرار بر این شد که از تمام ظرفیت‌های دانشگاهی بهره‌گیری کنیم. سنگری، به تاکید رهبر شهید بر استفاده از ظرفیت تمام دانشگاه‌های استان‌ها اشاره و بیان کرد: اشاره رهبر شهید نیز همین بود که ما تهران‌محور نباشیم و تا جایی که امکان دارد، از ظرفیت‌های دانشگاهی کشور استفاده کنیم. وقتی ما این کار را شروع کردیم، دشواری‌ها کم‌کم خود را نشان دادند؛ اما نباید در راه حق از سنگلاخ‌ها و موانع انسانی هراس داشت. الحمدلله، این راه را تا جایی که در توانمان بود، ادامه دادیم و کار را پیش بردیم. ما از ظرفیت‌های دانشگاهی مختلف، مثل دانشگاه‌های خوزستان، شیراز، همدان و کرمان، استفاده کردیم و اکنون قرار است با استان‌های دیگری، مانند چهارمحال و بختیاری، نیز همکاری کنیم. رئیس اندیشکده ادبیات پایداری، با اشاره به جمع‌آوری ۳۵ موضوع برای تالیف کتاب‌ها بیان کرد: ما ۳۵ موضوع را احصا کردیم که از میان آن‌ها، تاکنون ۱۶ موضوع تولید شده است. همچنین، آثاری اکنون در دست استادان مختلف قرار دارد که مشغول کار روی آن‌ها هستند. این ۳۵ عنوان با مرور واحدهای گرایش ادبیات پایداری مطرح شد. گرایش ادبیات پایداری اکنون ۱۸ سال است که در دانشگاه‌ها دایر است. تعداد مشخصی واحد درسی داشتیم، اما احساس کردیم این چند واحد، چتر مناسب و کاملی برای ادبیات پایداری نیستند و موضوعات بسیار مهم و متعددی وجود دارد که اکنون به آن‌ها پرداخته شده است. ادبیات پایداری، پدیده‌ای تاریخی و تمدنی در ایران است حسینعلی قبادی، مؤلف کتاب «افق‌هایی از ادبیات پایداری»، با اشاره به اینکه ادبیات پایداری در ایران، محدود به یک دوره زمانی یا جغرافیای مشخص نیست، گفت: ادبیات پایداری در این سرزمین و در این جغرافیا، یک اتفاق مکان‌مند یا زمان‌مند نیست و بر اساس فهمی که از این موضوع دارم، ادبیات پایداری در سرزمینی به نام ایران، با تمدن و تاریخی به نام ایران، یک پدیده ماهوی، تاریخی، تمدنی و اجتناب‌ناپذیر است. اگر کسی سرنوشت تاریخ ادبیات فارسی و ادبیات ایران را، چه پیش از اسلام و چه پس از اسلام، به‌خوبی مطالعه کند، به این موضوع پی خواهد برد. مؤلف کتاب «افق‌هایی از ادبیات پایداری»، به ویژگی‌های متفاوت ادبیات فارسی در طول تاریخ پرداخت و عنوان کرد: ادبیات ما در طول تاریخ، سرنوشتی فوق‌العاده متمایز داشته است. این ادبیات از جغرافیایی گسترده، از نزدیکی چین و فراتر از ماوراءالنهر تا منطقه حکومت ایلامی‌ها، بغداد، آسیای صغیر و منطقه بالکان، عبور کرده و ایران فرهنگی بزرگی را شکل داده است. یکی از مشخصات بزرگ این ادبیات در طول تاریخ، همین پایداری بوده است. اگر پایداری وجود نداشت، ادبیات فارسی و شاید تمدن ایرانی نیز سرنوشت دیگری پیدا می‌کرد. او، به حفظ فرهنگ و زبان ایران حتی پس از اسلام اشاره کرد و گفت: ایران تنها کشوری است که مسلمان شد، اما زبانش ایرانی باقی ماند. مصر را نگاه کنید؛ دیگر خبری از زبان قبطی و اسطوره‌های آن نیست. مناطق نزدیک بالکان را نیز بررسی کنید. در بسیاری از این مناطق، زبان و فرهنگ تغییر کرده است. همچنین لبنان و سوریه امروز. ایران تنها کشوری است که هم اسلام را پذیرفت و هم توانست تمدن خود را حفظ کند. ادبیات پایداری یعنی همین؛ یعنی حفظ ریشه‌های فرهنگی و تمدنی در طول تاریخ. قبادی، با اشاره به جایگاه ایران در تحولات معاصر جهان گفت: در عصر حاضر، ایران و تاریخ معاصر ایران، هم بر جهان تأثیر گذاشته و هم از جهان تأثیر پذیرفته است؛ اما ادبیات آن، ادبیات پایداری بوده است. اگر به بسیاری از انقلاب‌ها و جنبش‌هایی که در جهان تأثیر گذاشتند نگاه کنیم، می‌بینیم که برخی از آن‌ها به کشورهای دیگر منتقل شدند؛ برای مثال، جنبش‌های کمونیستی یا ضد امپریالیستی که گاهی به‌صورت تک‌بعدی مطرح شدند. مؤلف کتاب «افق‌هایی از ادبیات پایداری»، با تأکید بر جایگاه ادبیات مقاومت فلسطین گفت: یکی از بارزترین نمونه‌ها، ادبیات مقاومت فلسطین است که تأثیری گریزناپذیر داشته است. ما پیش از انقلاب، این موضوع را در دانشگاه لمس می‌کردیم و اکنون نیز این مسئله ملموس است. اتفاقاً ادبیات مقاومت فلسطین در دوره کنونی، دوباره تجدید حیات پیدا کرده است ادبیات مقاومت فلسطین، ادبیات ستیز علیه تجاوزی مستقیم در مکانی معین و زمانی معین است؛ یعنی ادبیاتی زمان‌مند و مکان‌مند. اما همین ادبیات فلسطین، هنگامی که به ایران آمد، به ادبیاتی ضد ظلم با ریشه‌های فرهنگی و تمدنی تبدیل شد. ادبیات پایداری فراتر از ادبیات است محمدحسن شاهنگی، مؤلف کتاب «زندگی‌نامه‌نوشته‌های انقلاب اسلامی و دفاع مقدس»، عرصه اندیشکده ادبیات پایداری را یک میدان مبارزه دانست و عنوان کرد: عرصه اندیشکده ادبیات پایداری، یک میدان مبارزه و یک میدان جهاد است؛ جهاد علمی، جهاد ادبی و جهاد آموزشی. همه ما کم‌وبیش در محیط‌های آموزشی، دانشگاه‌ها و در میان دانشجویان حضور داریم و می‌دانیم چه خبر است. فقر منابع آموزشی را نیز می‌دانیم. شاهنگی، افزود: همتی که همکاران ما در اندیشکده ادبیات پایداری به خرج دادند قابل تقدیر است. این فعالیت‌ها را نمونه‌ای از یک مبارزه بسیار مهم و از مصادیق جهاد تبیین می‌دانم. به هر حال، خلأ و فقری وجود دارد و دوستان ما، این نیاز و فقر را احساس کردند و تمام‌قد در این عرصه حضور پیدا کردند. واقعاً این تلاش‌ها مأجور، قابل تقدیر و مبارک است. مؤلف کتاب «زندگی‌نامه‌نوشته‌های انقلاب اسلامی و دفاع مقدس»، درباره دشواری کار در حوزه ادبیات پایداری گفت: نکته بعدی دشوار این کار بود. ما منابع موجود آن‌چنانی در حوزه ادبیات پایداری نداریم؛ آن‌چنان که باید، منابع کافی وجود ندارد. از سوی دیگر، رویکرد آموزشی را نیز باید در نظر داشته باشید. همه این موارد را باید در کنار یکدیگر قرار دهید و رویکرد نگارشی و پژوهشی خودتان را نیز در اثر لحاظ و جاری کنید. بنابراین اگر عزیزان، استادان و پژوهشگران احساس می‌کنند توانمند هستند، در این زمینه واقعاً کمک کنند. این یک کار جمعی است و فکر می‌کنم نه به نام اندیشکده، بلکه به نام گفتمان انقلاب اسلامی تمام خواهد شد و آیندگان، ان‌شاءالله، از آثار آن استفاده خواهند کرد. او، در ادامه با اشاره به موضوع فعالیت پژوهشی خود گفت: در خصوص کتاب «زندگی‌نامه‌نوشته‌های انقلاب اسلامی و دفاع مقدس»، در حد توان، بضاعت علمی، وقت و سایر ملاحظات زمانی، تلاش کردیم زندگی عزیزانمان، شهدا و بزرگانی را که در انقلاب اسلامی طی ۴۰ یا ۵۰ سال اخیر در این کشور تنفس کرده، زیست کرده و حضور داشته‌اند، بررسی کنیم. تلاش کردیم گفته‌ها و ناگفته‌ها، نوشته‌ها و نانوشته‌های آنان را، به بهانه تولید یک اثر پژوهشی، به جامعه مخاطب خود عرضه کنیم. این هدف اصلی و کلی ماست. شاهنگی، درباره ماهیت ادبیات پایداری گفت: ادبیات پایداری فراتر از یک ادبیات است؛ یعنی ما با یک موضوع فرا ادبیاتی مواجهیم و با یک فرهنگ روبه‌رو هستیم. مگر ما اکنون با یک جنگ شناختی و یک جنگ ترکیبی مواجه نیستیم؟ در این جنگ، رسانه، زبان، ادبیات، فیلم و رمان حضور دارند. خب، این‌ها به چه طریقی باید فرهنگ‌سازی شوند؟ با ذکر مصادیق، نمونه‌های این موضوع در داخل کشور خودمان وجود دارد. گاهی وقت‌ها نیاز به ترجمه داریم و گاهی وقت‌ها خودمان منابع و آثار را داریم، منتها آن‌ها را بیان و تبیین نمی‌کنیم.